Lang voordat ik in 2007 dagelijks over internetvideo begon te schrijven, en nog veel langer voordat data mijn vak werd, was er een pub. Geen echte, maar een virtuele: de Virtual Irish Pub, oftewel VIP.ie. Een Ierse chatcommunity uit het midden van de jaren negentig, en de plek waar ik voor het eerst voelde wat internet eigenlijk was.
Wie er nooit is geweest, moet zich het volgende voorstellen. Je startte de computer op, liet de modem zijn inbelserenade afmaken en betrad daarna geen website maar een plek. De Virtual Irish Pub was geen kale chatroom met een invoerveld; het was een pub met een sfeer. Er waren stamgasten, er waren nieuwkomers, er was geklets over alles en niets. Je kwam er niet om iets op te zoeken, je kwam er om er te zijn.
Hoe ik er precies terechtkwam weet ik niet meer, waarschijnlijk via een zoekmachine als AltaVista. Maar eenmaal binnen was het snel raak: chatten met mensen uit heel Amerika en de rest van de wereld werkte behoorlijk verslavend. Ik studeerde destijds in Tennessee, en daar hadden we al vroeg een internetverbinding die snel genoeg was om serieus te chatten. Die verbinding zat in de bibliotheek, dus daar was ik te vinden. Tot tien uur 's avonds, als ze dichtgingen, en de volgende ochtend gewoon weer.
Achteraf was die pub zijn tijd ver vooruit. Het internet bestond in die jaren vooral uit functies: zoeken, mailen, downloaden. De Virtual Irish Pub draaide om iets anders, namelijk om een gevoel en een gemeenschap. Een community gebouwd rond een sfeer in plaats van rond een functie. Dat concept is daarna nooit meer verdwenen, het is alleen steeds opnieuw uitgevonden. De chatrooms werden fora, de fora werden Hyves en Facebook, en wie vandaag een Discord-server binnenloopt waar de vaste bezoekers elkaar begroeten, staat gewoon weer in die pub.
Het grappige was dat er duidelijk een in-crowd bestond. Ergens in de pagina zaten verborgen plekken waar je kon klikken, en dan kwam je in een privé-chatroom terecht waar je één-op-één kon praten. Maar dan moest je wel weten waar die link zat. Een publiek geheim, alleen voor insiders.
Voor mij persoonlijk was het meer dan vermaak. Wie in die jaren avonden doorbracht in een chatroom, zag met eigen ogen dat internet niet over technologie ging maar over mensen die elkaar opzoeken. Toen ik jaren later de opkomst van YouTube, online communities en sociale netwerken van dichtbij volgde en erover ging schrijven, herkende ik steeds datzelfde patroon. Het heeft me nooit meer losgelaten; je zou kunnen zeggen dat mijn hele latere werk, van internetvideo tot het meten van waar mensen samenkomen, terug te voeren is op die ene inbelverbinding naar Ierland.
En tegen alle adviezen in, want op tv hoorde je destijds vooral horrorverhalen over internetontmoetingen, heb ik veel van de mensen met wie ik daar chatte ook in levenden lijve ontmoet. Zo ben ik een keer naar Albuquerque in New Mexico gevlogen om spring break door te brengen met iemand die ik in de pub had leren kennen. En er was een vriendin in Washington D.C.: omdat ik daar toch altijd langs vloog op weg naar huis, bleef ik dan een nacht in de stad hangen. Zo werden virtuele vrienden gewoon echte vrienden.
Het mooiste van dit verhaal: de pub bestaat nog. Wie vandaag naar vip.ie surft, vindt daar nog altijd een levend fossiel uit de oertijd van het sociale internet. De meeste plekken uit die tijd zijn allang verdwenen, maar deze deur staat nog open. Ga gerust even naar binnen, en groet de stamgasten van mij!